مشخصات عمده مارها به شرح زير است:

1-     گوش خارجي ندارند.

2-    انتهاي قدامي زبان آنها دو شاخه است و داخل كيسه يا غدامي در دهان قرار دارد.

3-   چشم آنها فاقد پلك بالايي است و پلك پائيني به طرف بالا امتداد دارد. و ضمن اتصال به كره چشم آنرا مي پوشاند  بنحوي كه هميشه چشم مار باز مي نمايد.

تا کنون بیش از ۳۰۰۰ گونه از این موجودات شناسایی شده اند که در این میان فقط حدود ۷۰۰ گونه آنها سمی می باشند و از میان آنها فقط ۵۰ گونه خطرناک بوده و می توانند برای انسان مشکل ساز باشند. مارهای سمی را به دوگروه بزرگ تقسیم می کنند:

• خانواده ی مارهای مرجانی شامل مار مرجانی , کبری , ماهبا و غیره .
• خانواده ی افعی ها از جمله افعی , مارزنگی و غیره.

سم مار عمدتاً برای بی حرکت کردن و کشتن شکار می باشد و از نظر دفاعی احتمالاً اهمیت حیاتی دارد . نیش دندان یا فنگ Fang را به دندان تغییر شکل یافته مار گویند که شیار دار یا مجوف است (همانند سوزن تزریقات) .

از بين انواع گوناگون مارها تنها تعداد كمي از آنها شامل افعي ها، مارهاي مرجاني و مارهاي آبي سمي هستند . حتي مارهاي سمي نيز تنها براي دفاع از خود و يا به قصد شكار از نيش و سم خود استفاده مي كنند.

* مارها به سه دسته تقسيم مي شوند:

سم مار مایعی است روغنی شکل و بر حسب نوع مار به رنگ سفید تا زرد پررنگ ، شفاف یا کدر و اندکی اسیدی می باشد. سم مار مخلوطی است از مواد پیچیده پروتئینی با خواص سمی و آنزیمی و مواد غیر پروتئینی از قبیل انواع لیپید ها ، کربوهیدرات ها ، نمک های مختلف فلزی و شبه فلزی ، ریبوفلاوین و آب.

سم ماده است سرشار از آنزیم . در حدود ۲۶ نوع آنزیم در سم مارها وجود دارد. در حدود ۹۰ تا ۹۲ درصد از وزن خشک سم را مواد پروتئینی تشکیل می دهند ، که برخی از آنها روی دستگاه عصبی تاثیر می گذارند ، برخی تراوایی غشای یاخته را تغییر می دهند و بعضی دیگر موجب تخریب تار های ماهیچه ای می شوند.

همچنین سم مار حاوی مواد غیر پروتئینی می باشد شامل :

یون های مختلف فلزی ، چربیها ، کربوهیدرات ها و مواد رنگین ، چربی ها به صورت کلسترول و لسیتین …
همچنین در سم چند نوع مار گالاکتوز و گلوکز تشخیص داده شده است.

دکتر مهرداد حلوائی متخصص فیزیولوژی جانوری

علائم بیماری در ایگوآنا:   iguana
ایگوآناها نیز مانند تمام حیوانات ممکن است بیمار شوند و خوشبختانه اکثر بیماریهای رایج در این خزندگان قابل پیشگیری در مراحل اولیه می باشد.
که شامل بیماریهای انگلی و مشکلات کمبود ویتامین می باشد.
برای تشخیص بموقع بیماری صاحبان باید جانور خود را طوری از لحاظ ظاهری و جسمانی بشناسند که با رویت کوچکترین تغییر متوجه بیماری شده و برای درمان آن به دامپزشک متخصص خزندگان مراجعه فرمایند.

وقتی حس می کنید لاک پشت شما بیمار شده است یا رفتار غیر عادی در آن مشاهده می کنید و یا اگر یک لاک پشت تازه وارد دارید، توصیه می شود آن را قرنطینه کنید. منظور از قرنطینه محیطی تمیز و استریل است که بنابر شرایط لاک پشت یا دارای آب است و یا خشک است. این محیط باید کمی گرمتر باشد. باید رفتار لاک پشت در این حالت زیره نظر گرفته شود و در صورت بروز بیماری پیش دامپزشک برده شود. برای دوران نقاهت نیز قرنطینه لازم و ضروری است. برای بیماریها و مشکلات مختلف، جزئیات متفاوتی دارد ولی در این جا به اصول کلی آن اشاره میکنم که برای لاکپشتهای تازه وارد و اکثر بیماریها صادق است.
تمیز نگهداشتن محیط بسیار ضروری است. از آب کلر رفته تمیز باید استفاده کرد. عمق آب در این شرایط هرگز نباید زیاد باشد و به گونهای تنظیم شود که لاکپشت با قرار دادن پاها در کف آب بتواند سر خود را بالا آورده و به راحتی تنفس کند. این کار بدلیل ضعف لاکپشت، درد در اندانهای حرکتی و کاهش حجم تنفسی است که باعث می شود لاکپشت توانایی شنا کردن خوب را از دست بدهد و در عمق زیاد Aspiration pneumonia(ورود آب به کیسه های هوایی) ایجاد کند که مشکل را صد چندان می کند. در شرایط عمق کم کارکرد فیلتر با مشکل مواجه است پس باید به تمیز نگه داشتن آب توجه ویژه داشته باشید. دمای آب در این شرایط باید به هیچ عنوان زیر 25 درجه سانتیگراد نرسد و دمای خشکی در زیر لامپهای هیتر باید در طول روز به 31 درجه سانتیگراد برسد. غذا به هیچ عنوان بیش از حد استفاده نشود و در اندازه های کوچک استفاده شود. در صورت استفاده از لارو ماهی یا ماهی زنده شاید شکار در این شرایط دشوار باشد و بعد از بی حرکت شدن ماهی در بیرون آب و یا حتی تکه تکه کردن از آن بهره ببرید (جیره های خاص غذایی برای بیماریهای مختلف توصیه میشوند). تاکید می شود به هیچ عنوان سرخود از هیچ دارویی استفاده نکنید و همچنین از توصیه های افراد غیر کارشناس نیز استفاده نکنید.

دانشمندان دریافته اند مارها برخلاف تصورات قبلی صداها را می شنوند.
تا پیش از این تصور می شده است که مارها نمی توانند بشنوند. این تصور نتیجه این استنباط بوده است که مارها گوش خارجی ندارند و از این رو توانایی مارها در ارایه واکنشهای محیطی یک امر عجیب محسوب می شود.

اما اکنون دانشمندان دریافته اند مارها از گوش داخلی برخوردار هستند و با استفاده از بخش حلزونی منحصربفرد خود می توانند بشنوند.

دانشمندان دانشگاه فنی مونیخ در آلمان و مرکز علوم نورونی محاسباتی برن اشتاین در تازه ترین مقاله ای که در نشریه Physical Review Letters منتشر کردند مدارک علمی بی سابقه ای را ارائه کردند که نشان می دهد مارها از این ساختار برای شناسایی ریزلرزشهای سطوح اطراف که ناشی از حرکت طعمه هایشان می شود استفاده می کنند.

دانشمندان این دانشگاه دریافته اند که مارها نه تنها از حس شنوایی بسیار حساسی برخوردار هستند بلکه این توانایی را نیز دارند تا به عنوان مثال با استفاده از تواناییهای مغزی خود به تجزیه و تحلیل صداهای شنیده شده پرداخته و در نهایت سمت و سویی که طعمه در حال حرکت است را تشخیص دهند.

نام علمی : Hydrophis gracilis   نام انگلیسی: Slender Sea Snake     نام فارسی: مار دريايي

مشخصات : سر خيلي كوچك ، باريك و سطح فوقاني آن محدب ، بدن كشيده و در قسمت قدامي آن استوانه اي شكل ، گردن نامشخص ، پولكهاي سر بزرگ و سوراخ بيني به سمت بالا متمايل ، پولكهاي بيني بهم متصل، پولك رسترال بزرگ و ارتفاع آن كمي بيش از پهناي آن ، پولك پيشاني از سومين پولك لب بالا مجزا، پولكهاي جلو چشمي ، عقب چشمي و گيجگاهي منفرد ، لب بالايي داراي 5 يا 6 پولك (سومين و چهارمين پولك آن به چشم متصل) ، دومين پولك لب بالايي به پولك جلو پيشاني متصل ، لب پايين داراي 6 تا 7 پولك ، چين قدامي و چين خلفي كوتاه و برابر ، ناحيه گردن استوانه اي شكل ، پوزه و سطوح جانبي بهم فشرده ، پولكهاي سطح پشتي در ناحيه گردن 17 تا 19 رديف و در ضخيم‌ترين قسمت بدن 30 تا 36 رديف بطور طولي و چند ضلعي قرار دارند . پولكهاي سطح شكمي 220 تا 286 رديف در قسمت قدامي بدن منفرد و در قسمت خلفي منقسم هستند . پولكهاي سطح پشتي در قسمت قدام بدن صاف ، بلند و كمي برجسته و در قسمت خلفي بدن چند ضلعي و پهلوي هم قرار دارند و هر پولك مركز آن برجسته . قسمت قدامي بدن شامل تمام ناحيه سر و گلو به رنگ سياه يا زيتوني تيره و در دو طرف گردن با خالهاي سفيد يا زرد رنگ پريده يا با خالهاي عرضي روشن . قسمت خلفي بدن زرد متمايل به سبز با خالهاي سفيد يا خاكستري گاهي سطح پشتي خاكستري يكنواخت و سطح جانبي و شكمي روشن . نوزادان داراي رنگ تيره با خالهاي روشن . حداكثر طول 102 سانتيمتر ، دم 9 سانتي متر . انتشار جغرافيايي : خليج فارس ، سواحل هندوستان ، چين ، هنگ كنگ ، احتمالاً سواحل استراليا . پراكندگي : از خليج فارس گزارش ه اند