محققان هم در زمینه بررسی ویژگی‌های آب، بی‌کار نمانده‌اند و مشغول بررسی آب از ابعاد مختلف هستند. آنها ثابت کرده‌اند با دقت و توجه به بوی آب حتی می‌توان نوع آلودگی‌ آن را تشخیص داد. پس در این تابستان گرم اگر می‌خواهید آب آشامیدنی خود را ارزیابی کنید همراه ما باشید.
توجه به جنبه‌های ظاهری و زیبایی‌شناختی آب نه‌تنها از نظر رضایت‌مندی مشترکان آب مهم است، بلکه از سوی دیگر میزان رشد موجودات زنده از جمله اکتینومیست‌ها و جلبک‌های سبز آبی را هم در آب ارزیابی می‌کند.
وجود شرایط بی‌هوازی در آب‌ها هم مشکلات دیگری در بردارد، از جمله زندگی انواع و اقسام موجودات که بعضی اثرات آنها بر آب شناخته شده و بعضی هم ناشناخته است.
گاهی هم نشت ترکیبات صنعتی و نفتی یا اختلال در فرآیندهای تصفیه و توزیع آب هم سبب آلودگی‌های ناخواسته می‌شود. دانشمندان پس از تحقیقات مختلف به این نتیجه رسیده‌اند که مطبوع بودن آب آشامیدنی نه‌تنها به عهده حس چشایی است، بلکه حس بویایی هم در آن دخالت دارد تا جایی که حس بویایی انسان را به مراتب حساس‌تر از چشایی می‌دانند.
طی تحقیقاتی مشخص شده در غلظت‌های بسیار کمتری از آلودگی، حس بویایی تشخیص بهتری دارد. عامل‌هایی که در آب آشامیدنی بو تولید می‌کنند، اغلب ماهیت آلی دارند. این دو ویژگی‌ معمولا برای این‌که بفهمیم آبی که مصرف می‌کنیم، پاکیزه است یا خیر به کمک ما می‌شتابند.
● آب‌ها را آلوده می‌کنند
به اعتقاد محققان، ژئوزمین و دو متیل ایزوبورنئول، رایج‌ترین عامل‌های مولد بو در آب هستند؛ هرچند عامل‌های تولید بو اغلب ناشناخته‌اند. زدایش آن در شبکه توزیع، با حذف نقطه کور و شستشوی شبکه و در تصفیه‌خانه‌های آب با کمک گرفتن از فرآیندهایی مبتنی بر جذب ممکن می‌شود. اغلب فرآیندهای متعارف تصفیه، نظیر هوادهی، انعقاد، لخته‌سازی، کلرزنی یا ازن زنی هم قادر به تقلیل و حتی زدودن ترکیباتی که در آب بو تولید می‌کنند، نیستند حتی دیده شده است کلرزنی در آب، در شرایطی خاص با ایجاد ترکیب ناخواسته نیتروژن تری‌کلراید یا انواع کلروفنل‌ها، بوی آب را تشدید کرده است.
● بالاخره بو مهم است یا مزه؟

در مواردی بوی آب آشامیدنی ناشی از حضور میکروارگانیسم‌هایی است که به اصطلاح میکروارگانیسم‌های مزاحم خوانده می‌شوند. تاکنون بیش از ۵۰‌‌نوع میکروارگانیسم شناخته شده که مسبب بوی آب‌های آشامیدنی هستند. یکی از معروف‌ترین آنها خانواده قارچ‌ها هستند که شایع‌‌ترین عامل‌های ایجاد بو در تاسیسات آبرسانی هستند.
برخی عامل‌های شیمیایی موجود در آب علاوه بر ایجاد بو، با داشتن ویژگی سمی ممکن است مشکلاتی را در آب ایجاد کنندH۲S . گازی بی‌رنگ با بویی شبیه تخم‌مرغ گندیده است که از تجزیه سولفات‌ها توسط باکتری‌های احیا‌کننده سولفات تولید می‌شوند.
بوی H۲S در مقادیر بسیار کم براحتی قابل شناسایی است. این گاز برای انسان کاملا سمی است و تماس با آن در غلظت‌ها بیش از ۵۰۰ میلی‌گرم بر لیتر سبب مرگ می‌شود. این گاز همین‌طور سبب خوردگی سطوح و موادی نظیر بتون، مس، سرب و آهن می‌شود.
● بو را می‌شود جدا کرد
بوی آب نشانه‌ای از احتمال تقلیل کیفیت آب در منابع و سازه‌های آبی است. کنترل و جلوگیری از ایجاد بو و همچنین زدایش آن باید در محل انجام شود و شیوه آن هم بسته به ماهیت آب خام و فناوری موجود متفاوت است.
بسیاری از فرآیندهای تصفیه نظیر انعقاد و ته‌نشینی، صاف‌سازی و گندزدایی در عین آن که با هدف دیگری طراحی و به کار می‌روند، قادرند عامل‌های مسبب بو را نیز حذف کنند یا کاهش دهند؛ البته باید توجه داشت که در شرایط خاص فرآیندهای تصفیه نیز می‌تواند مسبب بو باشد.
کلرزنی آب می‌تواند سبب ایجاد ترکیبات بوزای نیتروژن‌ تری‌کلراید یا کلروفنل‌ها شود. فرآیندهای ویژه زدایش بو شامل هوادهی، صاف‌سازی، انعقاد اکسیداسیون شیمیایی و بویژه با ازن، جذب و تصفیه بیولوژیک است، هرچند بعضی از این فرآیندها به صرفه نیستند و بعضی هم غیرممکن هستند.
● استفاده از موجودات زنده‌
در تصفیه‌خانه‌ها هم راه‌هایی برای کنترل تولید بوی بد در آب پیش‌بینی شده است. جذب توسط کربن فعال یکی از متداول‌ترین راه‌ها برای زدایش عامل‌های مولد بو از آب است. به کار بردن کلر و ترکیبات آنها، به عنوان عامل اکسیدکننده، ازن زنی و استفاده از پرمنگنات پتاسیم در زدایش بوی آب موفقیت‌آمیز بوده است. طی تحقیقات اخیر دی‌اکسید کلر در حذف کلیه عامل‌های مولد بو بجز هیدروکربن‌ها کارآمد بوده است.
البته محققان گاهی هم از موجودات زنده برای بوزدایی آب استفاده می‌کنند؛ مثلا انواعی از باکتری‌های باسیلوس سرئوس، ژئوزمین‌های مولد بو را در آب تجزیه می‌کنند. در نهایت از صافی‌های ماسه‌ای هم در این کار کمک گرفته می‌شود. عبور آب‌های سطحی از بسترهای شنی و ماسه‌ای، مقادیر زیادی از ترکیبات بوزا ازجمله ژئوزمین را از آب حذف خواهد کرد.
ودر نهایت این که استشمام بو از آب آشامیدنی، در بیشتر موارد نشان‌دهنده وجود اشکالی از آلودگی در منبع آب، بروز نقیصه‌هایی در فرآیند تصفیه یا شبکه توزیع آب است. در مواردی هم وجود بو در آب آشامیدنی نشان‌دهنده حضور مواد شیمیایی زیان‌آور در آب است.
دانشمندان با کمک روش‌های شیمیایی و بتازگی زیستی توانسته‌اند تا حد بالایی بو را از آب جدا کنند، چراکه این عامل مهم می‌تواند تا حد بالایی در مورد نوع آلودگی آب‌ها به کمک بیاید.