‌

زباله و پسماند به مواد زائد حاصل از فعاليت هاي انسان و حيوان گفته مي شود كه معمولا جامد بوده و غير قابل استفاده هستند.
انواع زباله
1- زباله هاي شهري : شامل دور ريز مواد  غذايي،  مواد جامدي مانند كارتن ،شيشه ، جعبه ، پلاستيك، نخاله هاي ساختماني و مواد حاصل از جاروب كردن خيابان ها و معابر  هستند.
2- زباله هاي صنعتي: ناشي از فعاليت هاي صنعتي مثل كارخانجات رنگ سازي ، چرم سازي، قوطي سازي و ... هستند.
3- زباله هاي خطر ناك: ‌ مواد زائد جامد يا مايعي هستند كه به علت غلظت ،كميت، يا كيفيت فيزيكي ، شيميايي و ميكروبي مي توانند باعث  بيماري و مرگ و مير شوند.از مشخصات اين گروه قابليت انفجار ، احتراق ،ايجاد سوختگي ،سرطان‌زايي و.... است.
4- زباله‌هاي بيمارستاني : شامل زباله هاي معمولي ، نسوج و بافت هاي زائد ؛ مواد زائد  شيميايي ، عفوني ، دارويي و راديو اكتيو وظروف و  وسايل مستعمل است.
زايـدات مـراكـز درمـانـي و بـهـداشـتـي، كـه بـيـشـتـر در بـيـمـارستان ها ،آزمايشگاه ها و درمـانـگـاه‌هـا تـولـيـد مي شوند، به علت آلوده بودن و همچنين زيان هاي ناشي از عدم مديريت بهداشتي ، باعث ازدياد و اشاعه انواع بيماري هاي خطرناك و مسري شده و تهديدي جدي براي سلامت انسان و محيط زيست است .
روش هـاي مـخـتـلـفـي بـراي دفـع ايـن زايـدات بـيـمـارسـتـانـي در ايـران و همچنين در كشورهاي اروپايي به كار مي‌رود. براي اين كار ابتدا مواد زايد جامد بيمارستاني ، تعريف شده و تركيب آن ها مشخص مي شود و روش هاي تصفيه ، گندزدائي و دفع بهداشتي ايـن مواد صورت مي گيرد . امروزه براي دفع نهايي مواد زائد بهداشتي از روش زباله سوزي و دفن بهداشتي نيز  استفاده مي شود .
روش هاي تصفيه مقدماتي به دليل مشكلات زيست محيطي زباله سوزي و دفن در زمين اخيراً به بازار عرضه شده اند.
يـكـي از مـنابع توليد مواد زايد شهري، بيمارستان ها ،درمانگاه ها ، مطب پزشكان ، كـلـينيك ها، مراكز تحقيقاتي پزشكي ، داروخانه ها وخانه سالمندان است . مواد زايد توليد شده در اين مكان ها را مواد زايد جامد بهداشتي  درماني گويند .
بيمارستان ها و مراكز درماني مهم ترين مراكز توليد زباله هاي بيمارستاني هستند.
مديريت مواد زائد بهداشتي درماني شامل توليد ،ذخيره و محل جمع آوري ، حمل ونقل ،پردازش و دفع است.جلوگيري از توليد مواد زائد و مراقبت هاي پس از دفع و تصفيه مقدماتي ، از ويژگي‌هاي مديريت مواد زائد بهداشتي درماني است كه به دليل مخاطره آميز بودن اين مواد ، در اين سيستم هاي مديريتي مورد تاكيد قرار گرفته است.
موارد مهم مديريتي در اين سيستم ها عبارتند از:
1- جلوگيري از توليد مواد و كاهش در مبدا
2- جدا سازي مواد در مبدا و جلوگيري از عفوني و مخاطره آميز شدن تمامي زائدات
3- تصفيه مقدماتي مواد مخاطره آميز به منظور كاهش يا حذف پتانسيل خطر زايي
4- ذخيره
5- بسته بندي و الصاق بر چسب بر روي بسته‌ها
6- نگهداري و نظافت
7- جابجايي
8- حمل و نقل
9- در صـورت امـكـان بـازيـافـت و يـا اسـتـفاده مجدد و ساير اعمال مربوطه
10- دفع
11- كـــــدهـــــاي مـــــوجـــــود مـــثـــــل ضــــوابــــط و دستور العمل ها
 ‌تعريف مواد زايد جامد بيمارستاني
دربيمارستان ها، طيف وسيعي از زباله، توليد مي شود . زباله هاي حاصل از قسمت هاي اداري و زباله هاي آشپزخانه از نوع مواد زايد خانگي است . در حالي كه زباله هاي ناشي از اطاق عمل ، كاملا عفوني بوده و جزء مواد زايد خطرناك به حـســاب مــي آيـنــد . در تـمــامــي بـيـمــارسـتـان هـا زبـاله‌هاي خانگي توليد مي شود .اجزايي مانند كــــاغــــذ، مــقــــوا، كــــارتــــن، مـــواد پـــلاســتــيــكـــي، پـسـمـانـدهاي آشپزخانه، قوطي هاي كمپوت و كنسرو، ميوه و گل در زباله بيمارستان ها وجود دارد . اين مواد در صورتي كه با مواد خطرناك و عفوني مخلوط نشود، بي خطر بوده و مي توان آن‌ها را همانند مواد زايد خانگي، جمع آوري و حـمـل و دفع كرد.  به اين مواد، مواد زايد مشابه مواد زايد خانگي گويند .  ‌
علاوه بر مواد فوق ، مواد زايد خطرناك هم در بـيمارستان ها ، توليد مي شود . نوع اين مواد به نـوع فـعـالـيت بيمارستان بستگي دارد مثلا زباله توليدي در بيمارستان عمومي با بخش هاي مختلف با زباله توليدي در بيمارستان هاي روانـي يـا بـيـمـارسـتان زنان و زايمان فرق خواهد داشت .به اين نوع مواد زايد توليدي خطرناك مواد زايد ويژه بيمارستاني گويند . هنوز در دنيا الگوي ثابتي جهت تقسيم بندي مواد زايد بيمارستاني وجود ندارد .


 ‌تركيب مواد زايد جامد بيمارستاني
در كشورهاي مختلف طبقه بندي هاي متفاوتي نسبت به مواد زايد جامد بيمارستاني به عمل آمده است . اين تقسيم بندي ها بر اساس يكي از سه روش زير است :‌
1- تقسيم بندي بر اساس روش دفع
2- تقسيم بندي بر اساس درجه احتمال خطر
3- تقسيم بندي بر اساس منبع توليد
مـثـلاً در بـرخـي كـشـورهـاي اروپـايي بر اساس منبع توليد ، مواد زايد بيمارستاني به صورت زير تقسيم شده است :
1- مواد زايد ويژه بيمارستاني
2- مواد زايد آشپزخانه و مواد زايد شبيه مواد زايد خانگي
3- ساير مواد زايد
مـواد زايـد بـيـمـارسـتـانـي بـر اسـاس احـتـمـال خـطـري كـه ايـجـاد مـي كنند به صورت‌ زير طبقه بندي مي شوند:‌
1) مواد زايد شبيه مواد خانگي
2 ) مواد زايد ويژه بيمارستاني
تنها مواد زايد مخصوص بيمارستاني هستند كه احتمال خطرزايي آنان بيش از مواد زايـد مـعـمـولـي است. به همين جهت تعيين مواد در بيمارستان در مقايسه با مواد زايد خانگي يا مواد زايد مخصوص بيمارستاني ،بسيار مهم است .
وضعيت كنوني دفع زباله هاي بيمارستاني شهر تهران
بيمارستان ها موظف شده اند كه حتما از يك كيسه زباله براي نگهداري موقت زباله استفاده كنند در غير اين صورت از تحويل و حمل زباله‌ها توسط عوامل شهرداري ها خـــودداري مـــي شـــود . تــا حــد نـسـبـتــا خــوبــي ، جـايـگـاه‌هـاي مـوقـت زبـالـه در بـيـمـارستان هاي تهران بهداشتي شده و جدا سازي و بازيافت آن كمتر صورت مي گيرد.
مـتـاسـفـانـه تـعـدادي از بـيـمارستان ها ، توسط دست به جمع آوري زباله پرداختند كه اين عمل داراي عــوامــل خـطــرنــاك اسـت ، بـه خـصـوص زبـالـه‌هـايـي كـه حـاوي سـر سوزن آلوده و ديگر اجسام نوك تيز بوده و كارگر خدماتي از وجود آن اطـلاع چـنـدانـي نـداشته كه منجر به حوادث بـيـشـمـاري در بـيـمـارسـتـان هـا مـي شـود . به نظر مـــي‌رســـد هـــر چــه تـعــداد جــابـجــائــي و انـتـقــال زبـالـه‌هـاي مـخـاطره آميز در بيمارستان ها كمتر صــورت گـيــرد خـطــرات نــاشـي از آن‌هـا كـمـتـر خواهد بود. از طرفي با استفاده از زباله دان هاي مناسب و لزوم جداسازي زباله ها ، بخش ها ، به صورتي كه حتما اين زباله ها داراي درب و كيسه و از نـوع مـرغـوب بـوده و علامت مخاطره آميز بــودن آن بــر روي كـيـســه زبـالـه دان قـيـد شـود و هـمـچـنـيـن رنـگ كـيـسـه هـا با هم متفاوت باشند ضــروري اســت . ايــن امــر بــاعــث مــي شــود كـه حـسـاسـيـت آلـوده كـنـنـدگـي و خطرات ناشي از تـمـاس با زباله هاي مخاطره‌آميز‌،  براي پرسنل درگـيـر بـا آن آشـكـار شـود . مـضـافـاً ايـنـكه اغلب كارگران خدماتي فاقد دستكش و وسايل ايمني در بيمارستان ها هستند.
نـگهداري نا مناسب و غير بهداشتي زباله در جـايـگـاه هـا كـه اغـلـب در بـيمارستان هاي مورد بـازديـد به صورت اتاقك است باعث حضور و افزايش حشرات و جوندگان و ناقلان ديگر شده و همچنين شرايط نامناسب جغرافيايي (‌محل)‌ بـرخـي از اين جايگاه ها (به صورت متروكه ) و استفاده نامناسب از سموم و گندزدايي ها، كمك فراواني در ازدياد اين موجودات مي كند. تعداد زيادي از بيمارستان ها داراي مخازن نگهداري زباله اند كه توسط شهرداري تجهيز شده است. ايـن مـخـازن بيشتر ، مخازن غلطان6 متر مكعبي بـوده و مـحـل مـنـاسبي براي نگهداري بهداشتي زبــالــه اســت . ايــن مـخــازن داراي دريـچــه هــاي مخصوصي براي ريختن زباله درون آن‌هااست .
در خصوص سوزاندن زباله هاي بيمارستاني ، در حال حاضر تعداد محدودي از بيمارستان ها داراي دستگاه هاي زباله سوز فعال و نيمه فعال هستند .  اكثريت دستگاه‌هاي زباله سوز فعلي بيمارستاني نواقص بيشماري دارند كه شامل :‌
1- اشكال در سيستم فيلترهاي آن ها
2- مدت زمان محدود كار كوره زباله سوزها
3- عدم وجود امكانات و تجهيزات و لوازم يدكي دستگاه زباله سوزها
4- وضعيت نامناسب دودكش كوره زباله سوزها
5- سيستم خشك سوز بعضي از زباله سوزها
6- عدم توجه به روش و شيوه دفع مناسب خاكستر به دست آمده از احتراق زباله ها
يكي ديگر از مشكلات سوزاندن زباله ، عدم وجود افراد آموزش ديده و متخصص در بـيـمـارسـتـان هـا و هـمـچـنـيـن نـداشـتـن آيين نامه و اساس استاندارد خاص براي مجوز دستگاه‌هاي زباله سوز است .
طبقه بندي مواد زايد بيمارستاني
طبقه بندي و جدا سازي زباله هاي بيمارستاني به دلايل زير الزامي است:‌
  *از بعد بهداشتي و زيست محيطي براي تأمين سلامت شاغلين، بيماران، همراهان‌، ملاقات كنندگان، عدم تداخل مواد،كنترل بهينه جمع آوري ، دفع و تصفيه .
 ‌ *از بعد اقتصادي و تكنيكي شامل در آمدهاي حاصل از فروش موادي كه مي توانند باز يافت شوند ، صرفه جويي در حمل ونقل و مواد ضد عفوني كننده ، انضباط شغلي ، سهولت بارگيري و دفع .
عمده ترين طبقه بندي مواد زايد بيمارستاني كه تا به حال بر اساس نظريه  WHO متدوال بوده است در هشت گروه به شرح زير خلاصه  مي شود.
مواد زايد معمولي
ايـن زايـدات شـبـيـه زبـالـه هـاي خـانـگـي بـوده و بـيشتر مربوط به قسمت هاي اداري بيمارستان هستند .از نظر حمل ونقل، مشكل خاصي ندارند و جزء مواد زايد خطرناك محسوب نمي‌شوند .
مواد زايد پاتولوژيك  ‌
ايـن زايدات شامل با‌فت‌ها و قسمت هاي اعضاء  مختلف بدن هستند كه در عمل نمونه‌برداري يا كالبد شكافي وجراحي ايجاد مي‌شوند. اين زايدات به طور بالقوه اي امكان ايجاد بيماري داشته و عامل بيماري‌زا در آن ها بسيار زياد است .

 

مواد زايد راديو اكتيو  ‌
اين زايدات شامل زايدات جامد ، مايع و گازي آلـوده بـه مـواد راديـو اكـتـيـو هستند .كاربرد مواد راديواكتيو در عكس‌برداري‌ها، پرتودرماني ها و بعضي آزمايش‌ها معمول است .
مواد زايد شيميايي  ‌
اين زايدات شامل اشكال مختلفي از مواد زايد شيميايي بوده كه به طور مثال از آزمايشگاه ها و فعاليت هايي نظير نظافت و ضد عفوني حاصل مـي شـونـد . ايـن زايدات ممكن است خطرناك بـاشـنـد . طبق موازين بين المللي ، خصوصيات سـمــي بـودن ،خـورنـدگـي ، قـابـل اشـتـعـال بـودن واكنش دهندگي، سرطانزايي باعث طبقه بندي مـواد زايد شيميايي در زمره مواد زايد خطرناك مـي شوند. مواد شيميايي غير خطرناك، موادي هـسـتـنـد كـه خصوصيات فوق را نداشته باشند. مثل قندها، آمينو اسيدها و بعضي از نمك هاي معدني و آلي .
مواد زايد عفوني  ‌
طبق تعريف مواد زايد عفوني، زايداتي هستند كـه قـادرند حداقل يك بيماري عفوني را منتقل ســازنــد بـه دلـيـل ايـنـكـه روش قـابـل قـبـول بـراي عفوني بودن اين گونه زايدات در دست نيست، مراكز قانوني اين گونه مواد را بر حسب اين كه از كجا و با چه محتوياتي توليد مي شوند، شناسايي و تعريف مي كنند. بر اين اساس حداقل 3 درصد و حداكثر 90 درصد زايدات بيمارستاني را مواد زايد عفوني تشكيل مي دهند.
طبق طبقه بندي  WHO,EPA مواد زايد عفوني ، حـداقـل شـامـل مـواد زايـد آزمـايـشـگـاهـي نـظير محيط‌هاي كشت، مواد زايد بخش هاي جراحي و كـالـبـد شـكـافـي و بـخـش هاي ايزوله است كه بـيـمـاران عـفـونـي در آن بـسـتري مي‌شوند .مواد زايـدي كـه از بـخـش هـاي هـمودياليز بيماران به دست مي آيد(‌مثل فيلترها ولوله ها، حوله هاي يـكـبـــار مــصـــرف، روپـــوش هــا، پـيــش بـنــدهــا و دستكش ها و... ) و نيز مواد زايد حيوانات تلقيح شده در زمره اين گروه زايدات قرار دارند .
طبق نظريه  Liber man مواد زايد عفوني در  12‌نوع مشخص طبقه بندي شده اند.
1- مواد زايد بخش هاي ايزوله
بـيـمـاران ايـن بـخـش بـه دلـيـل داشـتـن بيماري عـفــونــي قــابــل انـتـقــال ، از سـايـر بـيـمـاران مـجـزا شده‌اند. بديهي است از نظر انتقال ويروس ايدز و هپاتيت  B مراقبت هاي لازم در دفع زباله هاي خـــونــيــن و مــايـعــات بــدن بـيـمــاران بـسـتــري در بـيـمـارسـتـا ن هـا و بـخـش هـاي ايـزوله ضرورت كامل دارد .
2- مواد زايد محيط هاي كشت و ديگر عوامل عفوني
ايـــن مـــواد از آزمـــايــشــگـــاه هـــاي تـشـخـيــص طـبـي‌،آزمـايـشـگـاه هـاي پـاتـولـوژي و مـيـكـروب شـنـاسـي وتـحـقـيـقـاتي توليد مي شوند كه شامل كشت هاي تهيه شده از نمونه هاي اخذ شده از بيماران است.  نمونه هاي نگهداري شده براي تـحـقـيق و زايدات فرآورده هاي معين دارويي ، قـسمت ديگري از اين مواد زايد عفوني قلمداد  مي شوند.
3-  فرآورد ه هاي خوني
ايـن گـونـه زايـدات تـوسـط بـانـك هاي خون، آزمـايـشـگاه هاي تشخيص طبي، مراكز دياليز و شركت هاي دارويي توليد مي شوند. اين مواد به طـور بـالـقـوه عفوني بوده و امكان وجود عوامل بـيـمـاري زا در آن‌هـا بـسـيار زياد است .اين مواد مـمكن است  علاوه بر ويروس ايدز و هپاتيت، ساير بيماري هاي قابل انتقال به وسيله خون نظير مالاريا سرخجه مادرزادي و... را منتقل كنند .
4- مواد زايد ناشي از اعمال جراحي و كالبد شكافي
مـواد زايـدي كـه در جـريـان عـمـل جـراحي و كـالـبد شكافي به دست مي آيد همراه با عوامل بـيـمــاري زا بـه عـنـوان مـواد زايـد عـفـونـي تـلـقـي مـي‌شوند. از ديدگاه مراقبت هاي جهاني تمام مـواد زايـديرا كـه در تـمـاس بـا خـون و جريان خـون هـسـتـنـد  بايد  به عنوان مواد زايد عفوني تلقي كرد .
5 - مواد زايد آلوده آزمايشگاهي
ايـــن دســتـــه از مـــواد زايــد، ظــروف كـشــت و وسـايـلـي را  كه براي تهيه محيط كشت و انتقال آن‌ها به كار مي رود  شامل مي شوند. بديهي است پـارچـه هـايـي كه در تماس با محيط هاي كشت هستند نيز آلوده هستند. در هر صورت مواد زايد  آزمايشگاهي شامل تمام مواد زايدي هستند كه در تماس با عوامل بيماري زا بوده و ممكن است حاوي كشت‌ها و نمونه‌هاي آزمايشگاهي آلوده باشند  ‌.
6- وسايل آلوده نوك تيز و برنده  ‌
مثل سوز ن ها و سرنگ ها، شيشه هاي شكسته، چاقوهاي جراحي و نظاير آن ها .
7- مواد زايد بخش دياليز ‌
اين مواد زايداتي هستند كه در اثر تماس با خون بيماران همو دياليز به وجود آمده و شامل وسايل ،و ابزار و موادي هستند كه به علت مصرف در اين بخش ايجاد مي شوند .
8- مواد زايد آلوده بخش نگهداري حيوانات  ‌
ايـن مواد شامل لاشه و قسمت هاي مختلف آلوده حيواناتي است كه جهت انجام آزمايش هاي مختلف تحقيقاتي در معرض عوامل بيماريزا قرارمي گيرند.  ‌
9- مواد زايد بيولوژيك ودارويي
ايــن زايــدات شــامــل واكـسـن هـا و سـايـر مـواد زايـدي هـسـتـنـد كـه در جـريـان تـولـيـد فـرآورده‌هـاي بـيولوژيك شركت هاي دارويي توليد مي شوند. اين مواد به علت عدم استاندارد بودن يا گذشت تاريخ مصرف و خروج از رده به بازار ، دور ريخته مي شوند . بيمارستان ها و مراكز تحقيقاتي ، بيولوژيك، كلينيك ها ، داروخانه ها و... منبع اصلي مـواد زايـد بـيـولـوژيـك مـخـاطـره آمـيـز هـسـتـنـد. از جـمـلـه خـصـوصـيـات مـهـم مواد زايد بيولوژيك، قدرت آلوده سازي، عفونت زايي وايجاد مسموميت براي موجودات زنده است . مواد زايدي كه در اين گروه قرار مي گيرند عبارتند از :‌
بافت هاي بدخيم حاصل از جراحي ، مواد آلوده مثل سوزن ها ، باند ها و... مواد زايد بـيولوژيك به عنوان محصول فرعي حاصل از فرآيندهاي بيولوژيك يك كارخانه نيز مي‌تواند باشد .
10- مواد زايد غذايي وساير فرآورده هاي آلوده
اين مواد زايد شامل مواد غذايي آلوده (پس مانده غذايي بيماران عفوني )، داروها و مواد بهداشتي كه آلوده و غير قابل مصرف تشخيص داده شده اند، هستند .
 ‌11- لوازم وابزار آلوده
وسـايـلـي كه در آزمايشگاه هاي پزشكي و ميكروبيولوژي و تحقيقاتي كه با عوامل عفوني در تماس بوده و در توليد وآزمايش فرآورده هاي دارويي، آلوده  مي شوند در اين گروه قرار مي گيرند. اگر قرار است اين وسايل ضد عفوني شده و مجددا مورد استفاده قرار گيرند، دقت لازم در خصوص رفع آلودگي از آن ها ضروري است .
12- زباله هاي پاتولوژيك
نسوج، اعضاء و قسمت هايي از بدن انسان كه در عمل بيوپسي ، اتوپسي و اتاق هاي عمل جراحي برداشته مي شوند، اصطلاحا زباله هاي پاتولوژيك خوانده مي شوند. اين زباله ها به دليل امكان وجود عوامل بيماريزا بالقوه، ايجاد بيماري مي كنند .
طبقه بندي هاي مواد زايد عفوني كه توسط  (CDC‌)  مركز كنترل بيماري پيشنهاد شده است به شرح زير است:
 ‌1- مواد زايد آزمايشگاهي ميكروبيولوژي
2- مواد زايد پاتولوژيك
3- نمونه هاي خون و فرآوردهاي خوني
4- مواد تيز و برنده
5 - مواد زايد بخش هاي ايزوله
طبقه بندي مواد زايد عفوني توسط  EPA به قرار زير است:
1- مواد زايد بخش هاي ايزوله
2-كشت هاي ميكروبي و مواد بيولوژيك مربوطه
3- خون و فرآورد ه هاي خوني
4- مواد زايد پاتولوژيك
5- مواد تيز آلوده
6- لاشه حيوانات ،اعضاء بدن و ملافه هاي آلوده
7- مواد زايد حاصل از جراحي و كالبد شكافي
8- زايدات آزمايشگاهي آلوده
9- زايدات واحد دياليز
10- مواد تيز استفاده نشده
زباله هاي عفوني از منابع متعددي توليد مي شوند به طوركلي 90-3 درصد زباله هاي بيمارستاني مي توانند عفوني باشند .
بـر اساس تحقيقات به عمل آمده در ساير كشورها مشخص شده است كه معمولا 15-10 درصد از زباله هاي بيمارستاني را زباله هاي عفوني تشكيل مي دهند .
در تـقـسـيـــم بــنـــدي ديــگـــر ،مـــواد زايـــد ويـــژه بيمارستاني شامل  6‌گروه زير هستند:
الـف) مـواد زايـد آنـاتـومـيـك، شامل مواد زايد اطـاق عـمـل، مـواد زايـد اطـاق زايـمـان، اعـضاء و  اندام هاي قطع شده، جنين مرده و جفت و مواد آناتوميك ناشي از جراحي هاي سطحي است .
ب) مــواد زايــد بـيــولــوژيــك حــاصـل از تـمـام بخش‌ها شامل:
1- پارچه هاي آغشته به الكل و اتر و خون.
2- اجــســـام يـــك بـــار مــصــرف فـلــزي ،نـظـيــر سرنگ،سوزن هاي تزريق زير جلدي ،تيغه هاي چاقوي جراحي، اجسام پلاستيكي مثل ظروف ادرار، لـــولـــه هـــاي پـــلاســتــيــكـــي، بــطــري هــاي پلاستيكي ، سرنگ و ماسك و دستكش.
3- بـسـتـه بـنـدي مـثـل ظـروف شـيشه اي سرم خون ،بطري هاي شيشه داروها، انواع آمپول ها، كارتون كاغذ و جعبه‌هاي دارو .
ج)‌مواد زايد ويژه مثل : فيلترهاي دياليز كليه، گچ شكسته بندي و قالب گيري .
د)‌مواد زايد بخش راديولوژي ، آزمايشگاه‌هاي شيميائي و باكتريولوژي شامل :
1- نـمـك هـاي نـقره ، فيلم هاي اشعه ايكس ، ظــــاهــــر كــنــنــــده فــيــلــــم 2- اجــســـاد حــيـــوانـــات آزمايشگاهي  3- ابزار مربوط به تجزيه كه ممكن اسـت شـيـشـه اي يـا پـلاسـتـيـكـي بـاشند ، پيپت و لوله‌هاي آزمايشگاهي .
ه )‌مواد زايد راديو اكتيو.
و )‌مواد زايد دارويي شامل:
1- داروهايي كه تاريخ مصرفشان گذشته.
 2- مواد زايد ناشي از بسته بندي داروها

ادامه دارد

گردآورنده  و تایید کننده :  دکتر مهرداد حلوائی

 

متخصص فیزیولوژی جانوری و  فلوشیپ کنترل آفات شهری و صنعتی از دانشگاه تسینگ هوآی چین

 

Mehrdad halvaei

 

Phd & Eng Animal Physiology of china Tsinghua University