دنیای امروزی دنیایی می باشد که با توجه به رشد فزاینده بشر نیاز به مواد غذایی دوچندان شده است حتی در تحقیقات سال ۲۰۱۰ در سازمان یونسکو مشخص گردید که عامل بیش از ۸۰٪ گرمایش زمین مربوط به پرورش دامداری و استفاده از دامها برای تغذیه بشر است . در حالی که می توانیم با پرورش جانوران دیگری نقش پروتئین را در این زمینه بیشتر سازیم یکی از انواع مواد غذایی که بشر سعی نموده است بدان روی آورد پرورش دوزیستی بنام قورباغه است .

قورباغه حیوانی است از خانواده دوزیستان که، هم در آب و هم در خشکی می تواند زندگی کند.   دارای انواع گوناگونی است و از حیواناتی که، برای طبیعت مفید بوده و از نظر محیط زیست در حمایت سازمان ملل است.

از قورباغه خوراکی می توان برای تامین قسمتی از پروتیین حیوانی آن را پرورش داد و به مصرف رساند.  مرکز پرورش این حیوان در دنیا جاوه یکی از پنج جزیره بزرگ اندونزی است ودر آنجا رستوران های زیادی از گوشت این حیوان  استفاده می کنند.  اندونزی بزرگ ترین کشور اسلامی جهان است. در اندونزی به قورباغه Kodok   می گویند و فقط در سال ١٩٩٠ بیش از ٨٠٠٠ تن  قورباغه پرورش و به بازار عرضه شده است و در حال حاضر نیز بیشتر تولید می شود.  در سال چندین هزار تن به کشور ایالات متحده آمریکا، کانادا، مقداری هم به اروپا و کشورهای همسایه اندونزی صادر می کنند و از این راه درآمد کلانی به پرورش دهندگان قورباغه می رسد. قو رباغه دارای پوستی مرطوبی است و نباید پوست آن در هوا خشک شود وبیشتر گونه های آن در آب های گرم زندگی می کنند. البته گونه ای که، در آب های سرد و کوهستانی آن نیز شناسایی شده است. 

برای پرورش قورباغه باید از زوج نر وماده استفاده کرد. این حیوان پس از حفت گیری در خشکی برای مدت کوتاهی با هم به زیر آب می روند و قورباغه ماده آن تخم های خود را در برکه می ریزد و سپس قورباغه نر اسپرم خود را روی این تخم تخلیه می کند. باید دقت کرد که، عمل  تخم ریزی دو حیوان در آب راکد باشد.  به عبارت دیگراز برکه ها استفاده کرد نه آب جاری.

تخم ریزی و پرورش نوزادان را باید در نظرگرفت و از این مساحت زمین در سال حدود ٢٠ تن گوشت قورباغه برای مصارف داخل و خارج  می توان  تولید و عرضه نمود. 

برکه ها نباید بیش از ٥٠٠ متر مربع مساحت داشته باشد و می توان از برکه های کوچک گرفته تا مساحت های   ٥٠٠ متر مربع با عمق حدود ٨٠ سانتی متر استفاده کرد.

قورباغه در مرحله جفت گیری حدود ١٥- ٥  تخم  در آب می ریزد و در یک روز می تواند تا ١٠٠ تخم تولید کند.  قورباغه ای مولد را باید از نظر کیفیت آب، تغذیه بهداشتی ، انواع باکتری ها،   ویروس ها  و انگل ها تحت مراقبت قرار داد.

 تخم ها پس از مدتی به صورت لارو های دم دار ظاهر می شوند و طول حدود ٥ میلی متر دارند       ( ظاهرا مثل ماهی های کوچک هستند). چند روز بعد طول آن ها به   ١٠میلی متر و بیشتر می رسد. سپس با پیدایش پاهای کوچک دم خود را از دست می دهد. در این مرحله که، حدود ٢٠ روز طول   می کشد قورباغه نوزاد را باید وارد برکه های بزرگتر و محفوظ از مار، پرندگان و ... نمود.     همچنین برای جلوگیری ازحرکت آنها باید محیط  پرورش را مسدود کرد.  قورباغه ها را مانند ماهیان می توان تغذیه کرد ولی در شالیزارهای کنترل شده آنها خود از پشه ها، تریپس ها و شته ها استفاده  می کنند و تا برداشت ازشالیزارمی توان یک دوره از قورباغه های پرورشی را هم  برداشت کرد و به بازارهای  داخلی  و یا جهانی عرضه کرد.

به همه کسانی که، پرورش قورباغه برایشان جالب به نظر می رسد توصیه می کنم  حتما از تجربیات جاوه غربی در اندونزی استفاده کنند  و یا شاید هنوز آثاری از پرورش قورباغه خوراکی در رژیم شاهنشاهی پهلوی که، ازطرف وزارت کشاورزی آن دوران دنبال می شد به جای مانده باشد که، محل پرورش  قورباغه  در آن زمان در اطراف بندر انزلی بود و افتخار خدمت سربازی را در آن مناطق داشتم  باشد.

ولی بهتر است از تحقیقات روز در امور سرمایه گذاری برای پرورش حیوانات استفاده شود وبا علم روز دست به انجام این گونه کارها زد.         

به عنوان نمونه در یک مزرعه ٢٦ هکتاری پرورش قورباغه که، ١٠ هکتارآن به صورت حوضچه وبرکه ها کوچک و بزرگ برای پرورش قورباغه از لارو تا  موجود کامل سطوحی کمتراز  ١٠تا  ٥٠٠ متری و عمق  حدود  ٨٠  سانتی متری  زیر آب برای قورباغه پس از رشد کافی صید شده و پوست وسر کنده و شکم آن خالی می شود و فقط تنه کامل همراه دو دست وپا با رعایت امور بهداشتی بسته بندی  وبه صورت تازه، یخ زده وکنسروی  آماده مصرف و وارد بازارمی شود .  در صورتی که، کارخانجات استحصال گوشت قورباغه در منطقه دایر گردد. از پوست و سایر اندام های داخلی آن بهترین کود کمپوست را می توان برای گیاها ن گلخانه ای و یا حتا کود برای پرورش سبزیجات و گیاها ن گرانقیمت تولید نمود و در مصرف کود های شیمیایی به مقدار قابل توجه ای برای سلامتی مفید نیستند صرفه جویی بهداشتی واقتصادی نمود.

در جهان امروز که، بیش از نیمی از مردم آن کمبود پروتیین دارند و دسترسی به مواد پروتیینی بسیار دشوار به نظر می رسد و از طرفی سطحی بیش از  ٥٠٠ هزار هکتار شالیزار و برکه های متروکه غیر قابل بهره برداری برای سایر محصولات گوشتی در ایران وجود دارد می توان با پرورش سایر آبزیان و یا قورباغه ضمن در آمد ی قابل توجه برای صاحبان زمین ها به کارگیری قشر عظیمی از جوانان و مردم منطقه  را نیز به دنبال خواهد داشت. گوشت های تولید شده در دنیا برای مصرف باید دارای حداقل خواهد خواص زیر باشد:

 

١- حاوی پروتیین های مفید  وبه اندازه کافی باشند و از نظر اقتصادی  در تولید مقرون به صرفه باشند.       

٢- غیر بهداشتی تولید نشود و ضررهای جانبی هم نداشته باشند.

٣- چرخ اقتصادی مملکت را به گردش در آورند.

۴- اصول شرعی و دینی آن نظر مد نظر قرار داده شود.

در این خصوص خوشبختانه مراجع تقلید در این مورد فتوای لازم را مبذول داشته که برای صادرات اشکال شرعی وجود نداشته و حلال می باشد ولی هنوز دستور العملی در این خصوص از سوی وزارت خانه های مرتبط صادر نشده است .نویسنده امیدوار است که بعد از درج این گزارش مقامات محترم دولت در این خصوص تجدید نظری داشته باشند .

دکتر مهرداد حلوائئ

 

متخصص فیزیولوژی جانوری وفلوشیپ کنترل آفات شهری و صنعتی از دانشگاه تسینگ هوآی چین

 

Mehrdad halvaei

 

Phd & Eng Animal Physiology of china Tsinghua University