جانوران سمی و زهری
شايد يكي از بيشترين اعمالي كه بر روي كره زمين انجام ميگيرد، تغذيه يا به عبارت سادهتر خوردن باشدگرچه اين عمل به نوبه خود بسيار هم لذتبخش است اما در بعضي مواقع همين عمل دوستداشتني ميتواندبه قيمت از دست دادن جان يك جاندار تمام شود، درحقيقت يكي از مهمترين مسائل قابل طرح، مساله خوردنگياهان و جانوراني است كه ايجاد خطر ميكنند. جانداران تنوع زيادي دارند. برخي از جانوران ميتوانندخودشان را استتار كنند و اين در حالي است كه گروهي ديگر خود را مخفي ميكنند. بعضي ميتوانند پروازكنند و بعضي ديگر از برابر صيادان خود فرار ميكنند. گياهاني كه قدرت حركت ندارند توسط خارهاينوكتيز، پرزها و پوست ضخيم از خود محافظت ميكنند. راهي ديگر براي محافظت در برابر جانداران، داشتنسم است. ممكن است اين سم، كشنده نباشد ولي امكان بيحس كردن جانوراني را كه از آنها تغذيه ميكنندهست. در عين حال جانوران شبيه به انواع سمي نيز از خورده شدن در امان ميمانند. سموم گياهي ازجملهخطرناكترين مواد سمي شناخته ميشوند، ازجمله آنها ميتوان سم كشنده ((كورار)) كه در پوست برخي ازدرختان در آمريكاي جنوبي است، نام برد، و همچنين سمي ديگر به نام ((استريكنين)) كه در دانه گياهان مناطقحاره يافت ميشود. تعدادي از گياهان رنگارنگ در مناطق مختلف داراي سموم متفاوت هستند كه سببميشود جانوران از خوردن آنها خودداري كنند، براي مثال درخت زرد شفاف بلندي به نام ((لابرنوم)) كه دربسياري از شهرهاي اروپايي رشد ميكند، داراي دانههاي سمي است. حتي در برگهاي شبدري كه درچمنزارها و علفزارها پيدا ميشوند، انواع مختلفي از سموم شيميايي به نام ((سيانيد)) وجود دارد. بسياري ازگلها و گياهان داراي رنگهاي مختلف هستند، اينها ميتوانند سمي باشند. در دنياي جانوران، رنگينترينگونهها اغلب داراي سم هستند، طبيعت آنها را رنگين كرده تا ديگران از خطر آگاه شوند. رنگهاي قرمز شفاف،زرد و سياه اغلب به عنوان نشانههاي جسارت و جرات در روي جانوران ظاهر ميشود به اين معني كه بهجانوران ديگر هشدار ميدهند تا دور شوند. هنگامي كه يك پرنده مزه نامطلوب ((لارو)) يك پروانه بيد را چشيدهباشد، نوارهاي سياه و زردرنگي كه بر روي پوسته آن قرار دارد سبب ميشود كه پرنده به خطر آگاهي پيداكند و بار ديگر از خوردن همه جانوراني كه شبيه به اين علامت با اين رنگها را دارند، خودداري كند. لارو اينپروانه داراي سم مخصوصي است كه محتوي طعم ناخوشايند بوده و اين مساله جالب است كه پرندگان فورابعد از خوردن آن دچار مريضي ميشوند. پروانههاي بيد برنت كه بسيار زيبا و رنگارنگ هستند، در رنگهايآبي تيره و نمونههاي قرمزرنگ مثل پروانههاي ديگر در هنگام روز پرواز ميكنند. اين پروانهها بهراحتيپرواز ميكنند و اين عمل را بدون خطر گرفتار شدن توسط پرندگان انجام ميدهد و اين به علت اين است كهبدن آنها محتوي سمي به نام سم سيانيد است. اين سم از طريق خوردن شبدرهايي كه قبلا در مورد آنهاتوضيح داده شده وارد بدن لاروهاي آنها ميشود. قابل ذكر است كه لارو روشي مناسب را در ذخيره كردنسم به كار ميگيرد كه ميتواند در محافظت پروانه بيد بالغ هم مورد استفاده قرار گيرد. جالب توجه است كهاين روش محافظت همه جا در بسياري از پروانهها و بيدها مورد استفاده قرار ميگيرد و آنها اين راه را برايمحافظت از خود به كار ميگيرند. در مناطق مختلف گرمسيري، جانوران عجيب با خصوصيات مختلفي زندگيميكنند كه بسياري از آنها سمي هستند و سم برخي از آنها هم بسيار خطرناك است. براي مثال ميتوان ازجانوراني چون قورباغههاي رنگين، وزغها و سمندرها نام برد كه آنها محافظت از خود را از راه پوست سميخود انجام ميدهند. اين سمها اغلب قوي هستند و تا حدي ميتوانند كشنده باشند. از جمله آنها ميتوان بهقورباغه سمي ((گلدن آرو)) اشاره كرد كه در قسمتي از آمريكاي جنوبي زندگي ميكند. اين جانور، محتويسمي است كه براي كشتن بيش از 12 نفر انسان بالغ كافي است. رنگهاي روشن نيز در جانوران وجود سميبودن آن را به ديگر جانوران هشدار ميدهد. بدن براق مار مرجاني آمريكاي جنوبي داراي نوارهاي سياه، قرمز و زرد است. آنها بدون ترس از حمله ديگر جانوران به زندگي كردن ميپردازند و هيچ ترسي از جانورانديگر ندارند، و به اين دليل است كه درحقيقت ديگر جانوران آموختهاند، نبايد به اينگونه جانوران نزديك شد.
لازم به ذكر است كه اگر جانوراني اينگونه رنگها را ناديده بگيرند بهندرت ميتواند به مدت طولاني زندگيكنند. يكي از شايعترين نمونههاي هشداردهنده همين زنبور معمولي است. بر روي بدن اين زنبور رنگهايسياه تيره و نوارهاي زرد رنگي وجود دارد كه معني آن اين است كه فاصلهات را رعايت كن. برخلاف جانورانسمي كه رنگهاي روشن دارند، برخي از جانوران وجود دارند كه بدون اينكه ديده شوند، شكار را نيش زده و اورا ميكشند. علاوه بر اين، برخي ديگر هم وجود دارند كه در زير سايهها پنهان ميشوند و برخي ديگر دارايقدرت استتارند. عقربها كه جانداران خطرناكي هستند ممكن است با اينكه بسيار كوچك هستند حاوي سميخطرناك باشند. اينگونه عقربها در زير نور خورشيد و در تمام مدت روز زير سنگها يا درون سوراخها پنهانشده و با فرا رسيدن شب به پيدا كردن طعمه مورد نظر ميپردازند. برخي از عنكبوتها جزو جانوران سميهستند كه بسيار خطرناكند و برخي از آنها تاكنون توسط بشر شناخته شدهاند. خنثي كردن اثر سم آنها حتيبا داروهاي جديد نيز امكانپذير نيست و اگر هم باشد بسيار مشكل است. نوعي عنكبوت در استراليا وجوددارد كه سالانه بسياري از مردم را ميكشد. تارهاي اين عنكبوت به صورت قيفيشكل است. بسياري ازمارهاي سمي كه شناخته شدهاند را نميتوان خطرناك دانست، چراكه داروهاي جديد و آنتيباديهاي عليه سمآنها وجود دارد. حتي در اطراف مرجانهاي دريايي مخصوصا درياهاي استوايي مكان امني نميتوان يافت.
همچنين ((عقربماهي)) و ((ماهي بافنده)) مرگآورند. اين ماهيها با خارهاي تيز خود ميتوانند پاها و يا دستهايشناگرهاي بيدقت را سوراخكرده و آنها را مسموم سازند.