سوسک یا سوسری ؟
امروزه سوسكها از آفت بسيار مهم اماكن مختلف به شمار ميآيند. اين حشرات در منازل، ادارات يا اماكن ديگر تخمريزي ميكنند و در غذا و آب بهناگاه با انسان شريك ميشوند. آنها در فضاهاي داخلي در تمام طول سال فعالند. سوسكها از نوع جانداران همه چيزخوار هستند. وقتي در نظر بگيريد سوسكي از خلط مريض مبتلا به سل و يا مدفوع بيمار اسهالي ميخورد و دست و پا و بدنش به آن آلوده ميشود و بعد به آشپزخانه راه پيدا ميكند و روي ظروف و مواد غذايي راه ميرود، عمق فاجعه را درك خواهيد كرد.در جوامع پيشرفته اين حشرات به عنوان علامت مهمي در پايين بودن سطح بهداشت محيط، شرايط اجتماعي و اقتصادي به شمار ميروند. علاوه بر اين وجود سوسكها در آشپزخانه، حمام، رستوران، بيمارستان و ساير اماكن ميتواند موقعيت اجتماعي و اقتصادي اين مكانها را در نظر مردم پايين آورد.
با سوسكها چه کنیم؟
مبارزه فيزيكي: اساسيترين راه مبارزه با سوسكها این است كه در اين روش لازم است پناهگاههاي سوسك را از بين ببريم. براي اين كار لازم است:
1 - چارچوب درهاي فرسوده عوض شود.
2 - كليه شكافهاي ديوارها، كف، سقف، درزهاي بين پلههاي و غيره با سيمان يا مصالح ديگر ساختماني دقيقا گرفته شود.
3 - بند كشي بين كاشيها، بين ديوار و كف و حاشيه اطراف قرنيزها تجديد شود.
4 - رعايت نظافت و بهداشت ساختمانها، جمعآوري و حمل بهداشتي و دفع زباله.
5 - جلوگيري از ريخت و پاش مواد غذايي.
6 - پوشاندن مجاري فاضلاب با توري مناسب و استفاده از توري ريز در مدخل فاضلاب و دهانه لولههاي فاضلاب.
مبارزه شيميايي: با استفاده از سموم حشرهكش نيز ميتوان به مبارزه با سوسك پرداخت كه استفاده از اين سموم به روش محلول پاشي، گردپاشي و طعمهگذاري انجام ميشود كه براي انتخاب سم و نحوه و زمان سمپاشي بهتر است با شركتهاي معتبر سمپاشي كه داراي مجوز صادره از وزارت بهداشت ميباشند مشاوره نمود.
شناسايي محل:
ابتدا بايد مشخص كرد محل اصلي آلودگي و زياد شدن سوسك كجاست و در كدام قسمتها امكان تخمگذاري اين حشره وجود دارد.
بررسي شكافهاي موجود در گوشه و كنار ساختمان به خصوص در محلهاي گرم و مرطوب مثل دستشوييها، آشپزخانه، مستراح، حمام، زيرزمين، كنار چارچوب درها و پنجرهها، اطراف عايقبندي در يخچالها و وسايل فرسوده و پشت موتور دستگاهها كه معمولا داراي حشرات بيشتر است، به خصوص در هنگام شب كه سوسكها فعال هستند راه يافتن به محل اصلي تخمريزي اين حشره و مبارزه با آن را آسان ترا ست.
براي بيرون كشيدن سوسكها از پناهگاههايشان و پي بردن به ميزان آلودگي محل ميتوان از يك اسپري كه داراي نوعی حشرهكش به نام بيرتروم است استفاده کرد. زيرا اين تركيبات ميتوانند سوسكها را جلب كرده و از پناهگاههايشان بيرون بكشند. وجود كپسول تخم، پوسته بدن و مدفوع آنها نيز ميتواند ما را به محل اصلي آلودگي راهنمايي كند.
سوسريهای مزاحم
احتمالاحس بد همزيستي با اين حشرات موذي شما را هم آزار ميدهد. شايد سوسك حمام (يا همان سوسري) چندشآورترين موجودي باشد كه با آن برخورد كردهايد. تجربياتي كه هركدام از ما در مواجهه با اين موجود زشت داشتهايم كم نبودهاند. ترس از اين هيولاي كوچك كه روانشناسها به آن اصطلاحا فوبيا ميگويند ريشه در ناآگاهي ما دارد. بياييد با هم بيشتر با اين موجود آشنا شويم و سپس راههاي مقابله با آن را ياد بگيريم:
مشخصات كلي
سوسريها داراي 6 پاي مودار (خاردار) هستند. انتهاي پاها به چنگال ختم می شود كه به سوسريها امكان ميدهند كه از ديوار بالا روند.
چشمهاي سوسريها تنها اجسام در حال حركت را ميتوانند ببينند.
در عقب بدن داراي يك جفت زائده به نام CECI هستند. اين دو پيشآمدگي در واقع دو حسگر حركتي هستند كه تغييرات جزئي جريان هوا و ارتعاشات زمين را در اطراف سوسريها حس ميكند. به همين علت است كه شما نميتوانيد از عقب سوسري را غافلگير كنيد. اين دو زائده با احساس ارتعاش و تغيير فشار هوا مستقيما به پاها فرمان حركت ميدهند قبل از آنكه سيگنالهاي حسي به مغز برسد.
سيستم گردشخون ساده و حفرهاي است. از آنجايي كه اكسيژن از طريق لولههاي تنفسي به سلولهاي بدن ميرسد خون فاقد هموگلوبين است. بنابراين رنگ خون سوسريها سفيدرنگ است.
سيستم عصبي سوسريها از گرههاي (عقدهها) عصبي تشكيل يافته است. اين گرههاي عصبي در سر، شكم و هر 6 پاي سوسري وجود دارند. به همين علت است كه در صورت قطع شدن سر، سوسريها قادرند به زندگي خود ادامه دهند.
سوسريها داراي بال بوده و اغلب آنها قادر به پرواز هستند، اما به ندرت پرواز ميكنند چرا كه پروازكنندههاي ماهري نيستند.
نكات جالب درباره سوسريها
سوسريها بسيار تنبل ميباشند به طوري كه 75 درصد شبانهروز (18 ساعت) را در استراحت به سر ميبرند.
سوسريها قادرند نفس خود را به مدت 40 دقيقه زير آب حبس كنند. پس فكر نكنيد كه اگر با آب فراوان آنها را به داخل فاضلاب فرستاديد، ديگر سروكلهشان پيدا نخواهد شد!
سوسريها درد را احساس ميكنند. پس وقتي قصد جان آنها را ميكنيد سعي كنيد با ضربه اول كار را تمام كنيد!
سوسريها يكي از سريعترين موجودات زمين ميباشند (نسبت به جثهشان) و سرعت آنها 5 كيلومتر در ساعت و يا يك متر در ثانيه است.
سرعت عكسالعمل سوسريها از انسان بيشتر است؛ در حدود يكصدم ثانيه. سوسريها ميتوانند در عرض يك ثانيه 25 بار تغيير مسير دهند.
چنانچه سر يك سوسري قطع گردد، سوسري قادر است تا يك هفته زنده بماند. پس از يك هفته تنها به علت بيآبي ميميرد. چون دهاني ندارد كه با آن آب بنوشد.
چنانچه لوله جاروبرقي را سريع به عقب سوسري نزديك كنيد، سوسري با پاي خود به لوله جاروبرقي ميرود. از آنجايي كه باد حالت مكش داشته و از سمت سر به عقب سوسري جريان مييابد، سوسري تصور ميكند مهاجم از روبهرو در حال حمله است بنابراين به عقب برميگردد.
كوچكترين سوسري 4 ميليمتر و بزرگترين آن 9 سانتيمتر طول و 30 گرم وزن دارد.
سوسريهاي نر سبكتر از سوسريهاي ماده بوده و سريعتر فرار ميكنند.
سوسريها قادرند از انفجارهاي بمب هستهاي جان سالم به در برند چرا كه نسبت به تشعشعات اتمي مقاوم ميباشند.
سوسريها شب فعال هستند.
سوسريها پنجمين عامل تصفيه هوا در كره زمين هستند.
انتشار سوسريها
سوسريها بيشتر در مناطق گرمسير و نيمه گرمسير زندگي ميكنند اما در قطب شمال و جنوب نيز مشاهده ميشوند. سوسريها تا دماي صفر درجه را ميتوانند تحمل كنند. سوسريها از طريق كشتيها، بستهبنديهاي مواد غذايي و همراه با اثاثيه منزل جابهجا ميشوند (پس هنگام اثاثكشي تمام كارتنها را خوب نگاه كنيد تا مطمئن شويد كه هيچ سوسك يا تخم و لارو آن را با خود به خانه جديد نميبريد.)
تغذيه سوسريها
سوسريها همه چيز خوارند. از غذاهاي انسان گرفته همچون گياهان، سبزيجات، برنج، هويج، نان، شير، مواد قندي، قهوه، روغن تجمع يافته اطراف اجاق گاز و يا مواد غيرخوراكي نظير: كاغذ، مقوا، صابون، حشرات مرده (حتي سوسريهاي مرده)، پارچه، كتاب، مدفوع، خلط سينه، زخمهاي انساني، هرگونه موجود مرده، چسب، چرم، ته سيگار، خمير دندان، رنگ، مو و ناخن انسان.
سوسريها به غير از غذا به آب نيز احتياج دارند اما تنها روزي يك قطره آب برايشان كفايت ميكند. سوسريها اين ميزان آب را از اسفنج (ابر)هاي مرطوب و هرگونه تجمع رطوبت مثل چگالش (بخار) آب روي اجسام سرد مانند لولههاي آب سرد ميتوانند تامين كنند.
سوسريها محيطهاي مرطوب، گرم و تاريك را ترجيح ميدهند.
عمر سوسريهاي بالغ از 6 ماه تا چندين سال متغير است. (بسته به گونه سوسري و شرايط محيط)
آلودگيهاي سوسريها
1 - سوسريها ناقلان مكانيكي 22 نوع از باكتريها، قارچها، انگلهاي تك ياخته و ويروسها هستند. نظير سالمونلا، عفونتهاي رودهاي نظير اسهال معمولي و خوني. سوسريها اين ميكروبها را با قطعات دهاني، پاها و فضولات خود منتقل ميكنند.
2 - سوسريها ميتوانند موجب بروز آلرژي و حملات آسم شوند.
3 - سوسريها مواد غذايي را با بزاق، برگرداندن بخشي از مواد خورده شده، فضولات و ترشحات غدهاي خود آلوده ميسازند.
4 - سوسريها با توليد مادهاي روغني باعث توليد بوي زننده و لكهدار شدن سطوح ازجمله پارچه ميشوند.
مخفيگاههاي سوسريها
مجاري فاضلاب، چاه توالت، زيرزمين، انباريها، شوفاژخانهها، هرگونه اثاث ثابت و بدون استفاده در خانه، توده زباله، توده روزنامه و يا كتاب، زبالهدان، كابينتها، كشوها، دستشويي، حمام، پشت و زير يخچال و اجاق گاز، چاهكها، پريزهاي برق، درزها و شكافهاي ديوار، سقف، كفپوش، پشت كاغذديواري، زير كاشيها و موزاييكهاي لق و پشت لولههاي گاز و آب.
نكته: سوسريهاي نوزاد قادرند از شكافي به باريكي 5/0 ميليمتر عبور كرده و يا در آن مخفي شوند.
سوسريهاي نر بالغ ميتوانند از شكافي به باريكي 2 ميليمتر و سوسريهاي ماده (به علت شكم بزرگتر و بارداري) از شكافي به باريكي 5 ميليمتر عبور كرده و يا در ميان آن مخفي شوند.
تله ساده سوسريها
يك كاسه و يا ظرف دهان گشاد با لبههاي شيبدار انتخاب كنيد. سپس ديوارههاي داخلي آن را با وازلين و يا هرگونه روغن آغشته كنيد تا لغزنده گردد. سپس در درون آن يك هويج، خرده نان و چند تكه دستمال مرطوب قرار دهيد. سوسريها براي تغذيه به درون آن خواهند آمد اما ديگر قادر به خارج شدن نيستند.
شكارچيان طبيعي سوسريها
قورباغهها، جوجهتيغيها، لاكپشتها، مارمولكها، موشها، هزارپايان و يك نوع زنبور انگل كه تخمهاي خود را درون كپسول سوسريها قرار ميدهد.